Czym jest bielizna ołtarzowa?
Bielizna ołtarzowa to wszystkie tkaniny liturgiczne nakrywające ołtarz i służące przy naczyniach eucharystycznych w Kościele katolickim — od obrusów ołtarzowych po bieliznę kielichową: korporał, puryfikaterz, ręczniczek, palkę, welony i bursy. Obrus ołtarzowy jest przy tym nie dodatkiem, a wymogiem: Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego (OWMR 117 i 304) wymaga, by ołtarz był nakryty przynajmniej jednym białym obrusem, dopasowanym do jego kształtu. Pozostałe elementy przygotowuje się na kredensie — OWMR 118 wymienia wśród nich kielich, korporał, puryfikaterz i palkę.
W praktyce zakrystii „bielizna ołtarzowa" to więc wspólna nazwa dla dwóch grup tkanin: tych, które nakrywają mensę na stałe (obrusy), i tych, które rozkłada się przy naczyniach podczas Mszy (bielizna kielichowa). Obrusy ołtarzowe z haftem i gipiurą znajdziesz w kategorii obrusy ołtarzowe, a pełny dział tkanin przy kielichu — w kategorii bielizna kielichowa.
Co obejmuje bielizna ołtarzowa? Lista elementów
Na wyposażenie tekstylne ołtarza składają się:
| Element | Do czego służy | Wymiary w naszej ofercie |
|---|---|---|
| Obrus ołtarzowy | nakrywa mensę ołtarza na stałe | szer. 1,30 m (wybrane wzory 1,5 m), dł. 3,00–5,00 m, na wymiar |
| Korporał | kładziony na mensie pod kielich i patenę | 45 × 45 cm |
| Puryfikaterz | do wytarcia kielicha po Komunii i naczyń po puryfikacji | 45 × 35 cm |
| Ręczniczek (lavabo) | do wytarcia rąk kapłana po obmyciu | 45 × 25 cm |
| Palka | usztywniona osłonka przykrywająca kielich | 15 × 15 – 20 × 20 cm, wyciągany panel |
| Welon na kielich | okrywa kielich przed celebracją i po niej | 50 × 50 cm |
| Welon na monstrancję | okrywa monstrancję z Najświętszym Sakramentem | 140 cm |
| Bursa | torebka do przechowywania i przenoszenia korporału | w zestawach |
| Sukienka i welon na puszkę | okrycie puszki z komunikantami | średnica 45 cm |
Komplet czteroczęściowy (palka, korporał, puryfikaterz, ręczniczek) to najprostszy sposób, by od razu mieć wszystko w jednym wzorze — sprawdzi się przy wyposażaniu nowej zakrystii i jako prezent dla księdza.
Czym różni się bielizna kielichowa od bielizny ołtarzowej?
Bielizna kielichowa to część bielizny ołtarzowej związana bezpośrednio z kielichem i pateną; bielizna ołtarzowa to pojęcie szersze — obejmuje także obrusy przykrywające mensę, prześcieradło i zawiesiny. Nazwy bywają używane zamiennie, ale warto je rozróżniać: korporał czy puryfikaterz to bielizna kielichowa, natomiast obrus ołtarzowy — już nie. Jedno i drugie składa się na wyposażenie tekstylne ołtarza, dlatego oba działy uzupełniają się w zakrystii.
Skład kompletu kielichowego i zasady pielęgnacji rozpisaliśmy w poradniku bielizna kielichowa — komplet i pielęgnacja, a nazwy wszystkich elementów zebraliśmy w słowniczku liturgicznym.
Obrusy ołtarzowe — wymiary, wykończenia i kolorystyka
Standardowy obrus ołtarzowy ma szerokość 1,30 m i długość 3,00–5,00 m (wybrane wzory także 1,5 m szerokości); inne wymiary szyjemy na zamówienie. Długość dobiera się do długości mensy plus zwisy po bokach, a szerokość — do głębokości mensy plus zwis z przodu (zwykle ok. 20–23 cm). Pomocny będzie kalkulator rozmiarów.
Obrusy szyjemy z tkaniny plamoodpornej — łatwej w praniu i odpornej na zabrudzenia, sprawdzonej w intensywnie używanych świątyniach. Przód obrusu zdobi wykończenie naszyte na całej długości: haft o wysokości ok. 15–23 cm (motywy IHS, kielich, kłosy, winogrona, symbole maryjne) albo gipiura — biała koronka o wysokości ok. 15 cm.
Kolor? Obrus ołtarzowy powinien być biały — przepisy nie przewidują obrusów w kolorach liturgicznych. Barwę okresu zaznacza się zdobieniem: haftem fioletowym w Adwencie i Wielkim Poście albo zielonym w okresie zwykłym. Gotowe wzory sezonowe znajdziesz w kategoriach obrusy ołtarzowe na Wielki Post i obrusy maryjne.
Ile kosztuje bielizna ołtarzowa i kielichowa?
Obrusy ołtarzowe kosztują od 345 zł — standardowe wzory zwykle 345–490 zł, a bogato haftowane ok. 580–910 zł; obrusy na wymiar wyceniamy indywidualnie. W kategorii znajdziesz też serwety maryjne (60 × 60 cm) od 70 zł. Jeśli chodzi o bieliznę kielichową: palki kosztują od 35 zł, komplet turystyczny — 75 zł, a komplety czteroczęściowe od 135 zł; modele aksamitne i lniane sięgają ok. 230 zł. Gotowe zestawy palek (4 szt. w kolorach eucharystycznych) to wygodna opcja dla zakrystii, która potrzebuje zapasu na czas prania.
Parafiom, zakonom i instytucjom kościelnym wystawiamy fakturę VAT. Paczkomaty InPost: 14,99 zł przy przedpłacie (2 dni robocze od nadania), kurier DPD: 16,99 zł (1 dzień roboczy od nadania); zamówienia powyżej 1000 zł płatne przelewem wysyłamy na nasz koszt kurierem DPD.
Jak prać i przechowywać bieliznę ołtarzową?
Obrus plamoodporny pierz w temperaturze do 40°C, w delikatnym detergencie, bez wybielaczy — prasuj od lewej strony i przechowuj zwinięty w rolkę. Bieliznę kielichową pierz na programie delikatnym, zgodnie z zaleceniami na karcie produktu; palki z wyciąganym panelem usztywniającym przechowuj płasko, żeby się nie zdeformowały. Hafty z nici metalizowanej pierz osobno, w delikatnym programie.
Praktyczna zasada z zakrystii: do codziennej liturgii warto mieć dwa komplety — jeden w użyciu, drugi na praniu. Puryfikaterze zużywają się najszybciej, więc utrzymuj zapas. Więcej wskazówek o praniu obrusów znajdziesz w poradniku obrus ołtarzowy — jak dobrać rozmiar.
Najczęściej zadawane pytania
Co obejmuje bielizna ołtarzowa?
Obrusy ołtarzowe nakrywające mensę oraz bieliznę kielichową: korporał, puryfikaterz, ręczniczek (lavabo), palkę, welon na kielich, welon na monstrancję, bursę i sukienki na puszkę.
Czy bielizna kielichowa to to samo co bielizna ołtarzowa?
Nie — bielizna kielichowa to część bielizny ołtarzowej. Obejmuje tkaniny używane bezpośrednio przy kielichu i patenie, a bielizna ołtarzowa to pojęcie szersze, które obejmuje także obrusy ołtarzowe i zawiesiny.
Czy obrus ołtarzowy musi być biały?
Tak. OWMR 117 i 304 wymagają, by ołtarz był nakryty przynajmniej jednym białym obrusem. Kolor okresu liturgicznego zaznacza się wyłącznie w zdobieniu — np. haftem fioletowym w Wielkim Poście.
Ile kosztuje bielizna ołtarzowa?
Obrusy ołtarzowe od 345 zł, palki od 35 zł, komplet turystyczny 75 zł, a komplety czteroczęściowe bielizny kielichowej od 135 zł. Parafiom wystawiamy fakturę VAT.
Jak prać bieliznę ołtarzową?
Obrusy do 40°C w delikatnym detergencie bez wybielaczy, prasowanie od lewej strony. Bieliznę kielichową na programie delikatnym; palki z panelem przechowuj płasko, a w zakrystii miej zapasowy komplet na czas prania.
