Ornaty liturgiczne
Ornat to wierzchnia szata liturgiczna, którą kapłan zakłada na albę i stułę do sprawowania Mszy Świętej. W kategorii ornaty liturgiczne znajdziesz ornaty o kroju gotyckim, semigotyckim i rzymskim, we wszystkich kolorach roku liturgicznego: haftowane, maryjne, z wizerunkiem Jezusa i świętych, ślubne, wielkanocne, lniane oraz do koncelebry. W większości modeli w komplecie znajduje się stuła wewnętrzna.
Zobacz też: ornaty haftowane, ornaty maryjne, ornaty wielkanocne i ornaty do koncelebry.
Co to jest ornat?
Ornat jest szatą właściwą dla kapłana celebransa podczas Mszy Świętej i innych czynności liturgicznych bezpośrednio z nią związanych, jeśli przepisy nie stanowią inaczej. Zakłada się go na albę i stułę (Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego, nr 337). Ornat wywodzi się z paenuli, rzymskiego płaszcza bez rękawów z otworem na głowę. Jego łacińska nazwa liturgiczna to casula, czyli „domek”, a polska nazwa pochodzi od łacińskiego ornatus, czyli „ozdoba”. Tradycyjnie ornat symbolizuje miłość oraz „słodkie jarzmo” Chrystusa (por. Mt 11,30).
Jakie są rodzaje ornatów?
Ornaty różnią się krojem, kolorem, materiałem, zdobieniem i przeznaczeniem. Poniższe zestawienie prowadzi do odpowiednich działów sklepu.
- według kroju: ornaty gotyckie, ornaty semigotyckie, ornaty rzymskie,
- według zdobienia: ornaty haftowane, ornaty maryjne, ornaty z Jezusem, ornaty z wizerunkiem świętych,
- według okazji: ornaty wielkanocne, ornaty ślubne, ornaty do koncelebry,
- według materiału: ornaty lniane oraz ornaty z adamaszku, brokatu, rozety, aksamitu i tkanin poliestrowych.
Czym różni się ornat gotycki, semigotycki i rzymski?
Ornat gotycki jest szeroki i długi, miękko opada z ramion i zakrywa ręce kapłana. Ornat rzymski jest krótszy i usztywniony, a z boków odsłania ramiona; ze względu na kształt nazywa się go też „skrzypcowym”. Ornat semigotycki to krój pośredni: obszerny, ale nieco węższy na bokach niż gotycki.
| Krój | Kształt | Charakter | Typowe zdobienie |
|---|---|---|---|
| Gotycki | szeroki, długi, miękko układający się na ramionach | najczęściej używany współcześnie, sprawdza się na co dzień | pas, kolumna lub symbol centralny |
| Semigotycki | obszerny, nieco krótszy na bokach | połączenie swobody ruchów i uroczystego wyglądu | szerokie pasy, często aksamitne |
| Rzymski | usztywniony przód i tył, odsłonięte boki | tradycyjny, uroczysty, używany również w liturgii przedsoborowej | bogaty haft, krzyż z tyłu, kolumna z przodu |
Jakie są kolory ornatów i kiedy się ich używa?
Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego (nr 346) wymienia sześć kolorów liturgicznych: biały, czerwony, zielony, fioletowy, czarny i różowy. W dni bardziej uroczyste można używać szat okazalszych, np. złotych lub srebrnych.
| Kolor | Kiedy się go używa |
|---|---|
| Biały i ecru | okres Bożego Narodzenia i Wielkanocy, święta Pańskie (poza świętami Męki Pańskiej), maryjne, aniołów i świętych niemęczenników |
| Czerwony | Niedziela Męki Pańskiej (Palmowa), Wielki Piątek, Zesłanie Ducha Świętego, święta Apostołów, Ewangelistów i męczenników |
| Zielony | okres zwykły |
| Fioletowy | Adwent, Wielki Post; może być używany w Mszach za zmarłych |
| Różowy | tam, gdzie jest taki zwyczaj: III niedziela Adwentu (Gaudete) i IV niedziela Wielkiego Postu (Laetare) |
| Czarny | tam, gdzie jest taki zwyczaj: Msze za zmarłych |
| Złoty i srebrny | dni bardziej uroczyste – zamiast innych kolorów, ale nigdy zamiast fioletowego i czarnego (Redemptionis Sacramentum, nr 127) |
Z jakiego materiału wybrać ornat?
Przepisy liturgiczne pozwalają szyć szaty z tkanin naturalnych oraz sztucznych, jeśli odpowiadają godności czynności świętej. Piękno szaty ma wynikać przede wszystkim z materiału i kroju, a nie z nadmiaru ozdób (OWMR, nr 343–344).
- adamaszek i brokat – tkaniny z tkanym wzorem i połyskiem, na uroczystości i święta,
- rozeta – tkanina z delikatnym, regularnym wzorem, uniwersalna,
- aksamit – najczęściej jako pas lub kolumna kontrastujące z resztą ornatu,
- len – naturalny, przewiewny, dobry na ciepłe miesiące,
- tkaniny poliestrowe (np. stretch) – lekkie, odporne na zagniecenia i łatwe w praniu; praktyczne do codziennej liturgii.
Rodzaj tkaniny podajemy na karcie każdego produktu.
Jaki rozmiar ornatu wybrać?
Standardowy ornat w naszej ofercie ma około 125–130 cm długości i 156–160 cm szerokości. Ten rozmiar pasuje do większości kapłanów. Najpewniej jest zmierzyć ornat, w którym kapłan celebruje obecnie: długość z tyłu, od podkroju szyi do dolnej krawędzi. Wynik porównaj z wymiarami na karcie produktu. W wielu modelach można wybrać jedno z trzech wykończeń szyi: kołnierz widoczny na zdjęciu, kołnierz typu golf albo bez kołnierza.
Ile kosztuje ornat?
Ceny ornatów w naszym sklepie zaczynają się od 270 zł, a modele z haftem – od 329 zł. Ornaty gładkie kosztują od 388 zł, a ornaty do koncelebry – od 362 zł; komplet czterech ornatów ze stułami to koszt 1400 zł. Modele z wizerunkiem Jezusa lub świętych zaczynają się od 499 zł, a ornaty z bogatym haftem i aksamitnym pasem – od około 650 zł. Najdroższe, bogato zdobione modele przekraczają 2000 zł.
Cena zależy od kroju, tkaniny, wielkości i gęstości haftu oraz zawartości kompletu.
Jak dbać o ornat liturgiczny?
- Przechowuj ornat na szerokim wieszaku, w przewiewnym pokrowcu, z dala od słońca i wilgoci.
- Pierz lub czyść zgodnie z zaleceniami na karcie produktu i metce. Ornaty z aksamitem i bogatym haftem najlepiej czyścić chemicznie.
- Prasuj przez bawełnianą tkaninę, a miejsca haftowane – od lewej strony.
Najczęściej zadawane pytania o ornaty
Kto nosi ornat?
Ornat nosi kapłan, czyli prezbiter lub biskup, sprawujący Mszę Świętą. Diakon zakłada dalmatykę, a lektorzy i ministranci albę lub komżę.
Czy stułę zakłada się na ornat, czy pod ornat?
Pod ornat. Kapłan zakłada stułę na albę, a na nią ornat (OWMR, nr 337 i 340). Dlatego stułę dołączaną do ornatu nazywa się stułą wewnętrzną.
Czym różni się ornat od kapy i dalmatyki?
Ornat to szata kapłana do Mszy Świętej. Kapa, czyli płaszcz liturgiczny, służy m.in. do procesji, nabożeństw i błogosławieństwa Najświętszym Sakramentem (OWMR, nr 341). Dalmatyka to szata diakona (OWMR, nr 338).
Czy koncelebrans musi mieć ornat?
Zasadniczo tak, koncelebransi zakładają szaty takie jak przy Mszy sprawowanej samodzielnie. Z ważnej przyczyny, np. przy dużej liczbie koncelebransów lub braku szat, koncelebransi poza głównym celebransem mogą pominąć ornat i założyć tylko stułę na albę (OWMR, nr 209).
Ile ornatów potrzebuje parafia?
Podstawowy zestaw to ornaty w czterech kolorach używanych najczęściej: białym, czerwonym, zielonym i fioletowym. Warto go uzupełnić o ornat złoty na uroczystości, różowy na niedziele Gaudete i Laetare oraz ornaty dla koncelebransów.
Czy nowy ornat trzeba pobłogosławić?
Zgodnie z tradycją Kościoła nowe szaty liturgiczne błogosławi się przed pierwszym użyciem. Obrzęd znajduje się w księdze „Obrzędy błogosławieństw”; może go sprawować kapłan.
Jaki ornat wybrać na prezent dla księdza?
Na prymicje, jubileusz lub imieniny często wybiera się ornat biały lub złoty, ornat maryjny albo ornat z wizerunkiem patrona kapłana. Przed zakupem warto ustalić, jakiego koloru brakuje, oraz jaki krój i kołnierz kapłan preferuje.
Ile trwa realizacja zamówienia?
Ornaty dostępne w magazynie wysyłamy od razu. Modele oznaczone jako „towar na zamówienie” realizujemy w terminie podanym na karcie produktu – najczęściej od 7 do 14 dni. Koszty i czas dostawy opisujemy na stronie Koszt i czas dostawy.
Zobacz wszystkie ornaty i wybierz szatę odpowiednią dla swojej parafii.